0-5!
Ở Á vận hội vừa qua, bóng rổ Trung Quốc sụt theo kiểu sập cả khối, khiến không ít người hâm mộ bóng rổ đau lòng. Vinh dự “vua buông xuôi” vừa sắp đổi chủ, bên đội tuyển bóng đá đã vùng lên đuổi theo. Ở các trận giao hữu của CFA, họ lần lượt thua đậm New Zealand 0-3 và Palestine 0-5.
Diễn biến trận thì không kể lại ở đây, gọi là thảm không nỡ nhìn, không dám nhìn thẳng. Sau trận, huấn luyện viên trưởng Palestine Jazar cười nói: “Cảm ơn liên đoàn bóng đá Trung Quốc đã mời. Nhưng là người cùng nghề, không tiện đánh giá màn trình diễn của đội Trung Quốc.”
Huấn luyện viên trưởng đội tuyển Trung Quốc Thiệu Giai Nhất thì quen tay nhận thất bại, tung ra câu cũ mà cổ động viên đội tuyển nghe đến thủng cả tai suốt hơn mười năm: nhìn thẳng khoảng cách, chấp nhận chỉ trích!
Là một người hâm mộ thể thao lâu năm, người viết ngày thường vừa xem bóng đá vừa xem bóng rổ, và số trận xem không ít. Nhìn hai môn lớn của các nước khác như mặt trời mới mọc, đang lên, còn bên mình thì năm sau kém năm trước. Nỗi trong lòng, không cần nói cũng rõ.
Nếu đặt CBA và Siêu giải Trung Quốc cạnh nhau mà xem, người viết dường như thấy một bệnh chung của hai môn này: thuê ngoài phần lõi.
Bóng rổ hay bóng đá, đưa được bóng vào lưới mới là quy tắc cốt lõi để thắng. Còn hạt nhân trên sân bóng, và tay ghi điểm hạt nhân trên sân bóng rổ, giống như CPU của một chiếc điện thoại, là thứ khiến cả hệ thống vận hành bình thường.
Đáng tiếc, ở cả hai giải này, cái CPU ấy chúng ta đem thuê ngoài, gần như giao hết cho ngoại binh.
Lâu dần, không chỉ cầu thủ của chúng ta mắc chứng phụ thuộc ngoại binh, mà đến huấn luyện viên trưởng cũng mắc cùng một bệnh. Trong giải, ngoại binh giải quyết xong vấn đề hạt nhân, cả hệ thống vẫn chạy như thường. Vừa lên đội tuyển, CPU bị cắt nguồn, là sập máy hoàn toàn, không biết phải chơi thế nào.
Nói đến đây, chắc lại có nhiều cổ động viên phản bác, rằng chính vì không mở cửa ngoại binh nên cầu thủ trong nước quá nhàn, không cầu tiến; đưa ngoại binh trình độ cao vào có thể tạo hiệu ứng cá trê, khuyến khích cạnh tranh, kẻ thích nghi thì sống.
Nhưng các bạn bỏ qua một sự thật: tiền đề của hiệu ứng cá trê là đàn cá trong hồ bản thân đã có sức cạnh tranh, và thiết kế phần lõi phải đòi hỏi cạnh tranh.
Thực tế thì sao? Khi giữa ngoại binh và cầu thủ trong nước đã có một hố sâu về trình độ, quan hệ cạnh tranh ấy căn bản không tồn tại. Câu lạc bộ và ngoại binh vì sức ép phải thắng, không có thời gian và khoảng trống để cầu thủ trong nước lớn lên. Việc một ngoại binh đã chín có thể giải quyết xong, sao phải đợi bạn trưởng thành?
Cũng chính vì vậy, chúng ta thường thấy một số tài năng trẻ, thời còn ở đội trẻ đã cho thấy tiềm năng không tồi, nhưng vừa lên giải đấu là phải ngồi ghế dự bị cho đến nguội. Đúng độ tuổi cần được trận đấu tôi luyện, đang độ lên bóng, lại thành khán giả bên đường biên.
Để sống sót, nhiều cầu thủ đành lùi một bước, học cách đứng cạnh ngoại binh đóng vai lá phụ. Người nào cũng thành cầu thủ chức năng một kiểu.
Bóng rổ và bóng đá giống nhau: ngoài thiên tư, còn nói đến kinh nghiệm và tâm thế. Khi kinh nghiệm tích đủ, cảnh lớn trải qua nhiều rồi, mới hoàn thành được sự lột xác. Đáng tiếc, trong hai giải của chúng ta, cầu thủ căn bản không cần gánh trách nhiệm, không cần chịu áp lực ở thời khắc then chốt, nên tự nhiên cũng không lớn lên được.
Cuối cùng, người viết nói một câu: tôi không phản đối việc đưa ngoại binh vào. Nhưng cùng lúc đưa vào, dùng họ thế nào, để cầu thủ trong nước học được gì từ ngoại binh, làm sao để cầu thủ trong nước có cơ hội thực sự tham gia cạnh tranh và thực sự trưởng thành, đó mới là vấn đề liên đoàn bóng rổ và liên đoàn bóng đá của chúng ta cần nghĩ tới!