Sự trỗi dậy mạnh mẽ của MMA trên dòng chảy thể thao đại chúng trong những năm gần đây đã giúp môn này thách thức quyền Anh trong cuộc đua giành vị thế môn thể thao đối kháng số một thế giới.
UFC và quyền Anh; đây là cuộc cạnh tranh lâu đời vẫn đang làm bùng lên những cuộc tranh luận đầy nhiệt huyết giữa người hâm mộ của cả hai môn.
Con người luôn chiến đấu. Những cuộc giao đấu tay không đã xuất hiện từ thời các nền văn minh cổ đại, trong khi bằng chứng sớm nhất về các luật lệ quyền Anh thực sự có từ thời Hy Lạp cổ đại. Tại đây, quyền Anh được đưa vào Thế vận hội năm 688 trước Công nguyên.
Kể từ đó, quyền Anh tiếp tục phát triển qua nhiều thế kỷ, còn đến năm 1867, “Luật Queensbury” được ban hành.
Trên khắp nước Anh và phần lớn lãnh thổ Hoa Kỳ, các trận đấu quyền Anh ăn tiền từng bị đặt ngoài vòng pháp luật, khiến nhiều cuộc so tài phải diễn ra bí mật để tránh sự giám sát của cảnh sát.
Những trận đấu bằng tay không sau đó được thay thế bằng các cuộc so găng, và mức độ phổ biến của môn thể thao này trong cộng đồng người hâm mộ lẫn giới cá cược ngày càng tăng nhờ những tên tuổi như võ sĩ được yêu mến John L. Sullivan và nhà quảng bá danh tiếng Tex Rickard.
Nhiều biến thể MMA đã xuất hiện từ những năm 1800 trên khắp châu Âu và châu Mỹ, trong đó có các cuộc đối đầu “không giới hạn đòn thế”.
Rất lâu trước những màn giao đấu chéo giữa Muhammad Ali và Antonio Inoki hay Floyd Mayweather Jr và Conor McGregor — trận đấu mà Mayweather đã chứng minh vị thế cửa trên trên thị trường cá cược bằng một màn trình diễn đầy kỷ luật — các nhà vô địch quyền Anh hạng nặng thế giới lừng danh John L. Sullivan và Bob Fitzsimmons đã lần lượt đối đầu với các đô vật William Muldoon vào năm 1887 và Ernest Roeber vào năm 1897.
Sự gia tăng mức độ phổ biến của MMA và cuộc cạnh tranh UFC với quyền Anh sau đó bắt đầu được thúc đẩy vào đầu những năm 1990, khi UFC — tổ chức hàng đầu hiện do chủ tịch Dana White điều hành — lần đầu xuất hiện tại Mỹ.
Kể từ đó, cả hai môn thể thao đối kháng đều không ngừng nâng cao vị thế và gia tăng lợi ích tài chính.
Khác biệt giữa UFC và quyền Anh
Dù có một số điểm tương đồng, UFC và quyền Anh cũng tồn tại nhiều khác biệt.
UFC kết hợp rất nhiều phong cách và kỹ thuật chiến đấu khác nhau. Trong đó có đấu vật, Muay Thái, Brazilian jiu-jitsu, kickboxing và tất nhiên là quyền Anh với các đòn đánh đứng.
Trong khi đó, quyền Anh “chỉ giới hạn” ở những cú đấm bằng nắm tay khép kín vào đầu và thân người, với mục tiêu hạ knock-out đối thủ hoặc giành chiến thắng tính điểm sau số hiệp thi đấu đã định.
Các võ sĩ UFC cũng có thể chiến thắng bằng những cách này, nhưng ngoài ra còn có thể thắng bằng đòn khóa siết, buộc đối thủ phải “đập tay xin thua”.
Thời lượng thi đấu ở cấp độ cao nhất của quyền Anh và UFC cũng khác nhau. Các trận quyền Anh đỉnh cao, bao gồm những cuộc tranh đai vô địch thế giới, thường được ấn định kéo dài 12 hiệp, mỗi hiệp ba phút. Các trận MMA thường diễn ra trong năm hiệp, mỗi hiệp năm phút.
UFC sử dụng loại găng nhỏ hơn trong những trận đấu diễn ra bên trong lồng bát giác hoặc lồng đấu. Găng thường nặng 4 ounce và để hở các ngón tay nhằm phục vụ kỹ thuật vật, khóa siết. Trên võ đài quyền Anh, các võ sĩ sử dụng găng đệm nặng 8 hoặc 10 ounce.
Dù có rất nhiều điểm khác biệt giữa hai môn, Duncan French, phó chủ tịch phụ trách hiệu suất tại UFC Performance Institute, cho rằng yếu tố then chốt nằm ở nhịp độ và “tỷ lệ vận động–nghỉ”.
“Điều quan trọng là khác biệt lớn nhất giữa quyền Anh và MMA nằm ở tỷ lệ vận động–nghỉ, yếu tố về cơ bản quyết định nhịp độ của một trận đấu,” French giải thích trước cuộc đối đầu hái ra tiền giữa Mayweather và McGregor vào tháng 8 năm 2017.
Trong quyền Anh, tỷ lệ này trung bình là 3-1, còn ở MMA, nó đảo ngược thành 1-4 do có thêm các tình huống vật và địa chiến.
Nói một cách đơn giản, các võ sĩ quyền Anh dành nhiều thời gian thi đấu tích cực hơn và ít thời gian tổ chức lại thế trận hoặc hồi phục trên võ đài hơn. Điều đó đồng nghĩa các võ sĩ UFC sẽ áp dụng phương pháp rèn thể lực khác trong quá trình chuẩn bị cho trận đấu.
Những võ sĩ nổi tiếng nhất trong các môn thể thao đối kháng
Ngay từ những ngày đầu của quyền Anh và MMA, cả hai môn đã sản sinh ra vô số siêu sao chinh phục khán giả toàn cầu bằng tài năng, thậm chí còn tạo được sức ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi môn thể thao của mình.
Những ngôi sao thu hút khán giả đầu tiên của quyền Anh có John L. Sullivan, võ sĩ được người hâm mộ Mỹ yêu thích và cũng là ông vua hạng nặng cuối cùng của kỷ nguyên không găng, cùng Jack Dempsey, người trở thành một hiện tượng tài chính và biểu tượng văn hóa trong thời kỳ Roaring Twenties.
Qua nhiều thập niên phát triển của quyền Anh, rất nhiều nhân vật có ảnh hưởng khác đã xuất hiện và để lại dấu ấn lâu dài.
Joe Louis, Sugar Ray Robinson và Muhammad Ali là những siêu sao tiếp theo, còn những tên tuổi như Mike Tyson, Sugar Ray Leonard, Oscar De La Hoya, Manny Pacquiao và nổi bật nhất là Floyd Mayweather Jr đã trở thành những hiện tượng của thời hiện đại.
Trong những cuộc đối đầu gần đây, họ cũng từng là một số lựa chọn cửa trên sáng giá nhất trên thị trường cá cược quyền Anh, trong đó có Mayweather khi anh cuối cùng giành chiến thắng tính điểm trước kình địch “Pacman” vào năm 2015.
Trước bất kỳ trận đấu sắp diễn ra nào, chẳng hạn cuộc so tài từng được mệnh danh là “Trận chiến thế kỷ”, người hâm mộ có thể đặt cược võ sĩ mình yêu thích sẽ thắng bằng tính điểm sau 12 hiệp, bằng knock-out, thậm chí dự đoán chính xác hiệp đấu mà trận đấu sẽ kết thúc.
Trong những năm cuối của sự nghiệp lẫy lừng, Mayweather gần như là lựa chọn chắc chắn cho khả năng giành chiến thắng sau đủ số hiệp, khi rất nhiều người ủng hộ đã đặt tiền vào cửa anh thắng tính điểm trong giai đoạn đó.
Đặc biệt, “Money” Mayweather đã thống trị các mặt báo của môn thể thao này và phá vỡ những kỷ lục doanh thu trong suốt hai thập niên thi đấu đỉnh cao. Anh trở thành nhà vô địch thế giới ở năm hạng cân và củng cố vị thế của mình với tư cách võ sĩ quyền Anh xuất sắc nhất thế hệ, theo đánh giá của nhiều người.
Ngôi sao quyền Anh có tổng doanh thu cao nhất lịch sử cũng là một trong những võ sĩ đình đám nhất mà môn thể thao này từng chứng kiến. Sau thời kỳ đỉnh cao của Mayweather, Tyson Fury là một trong những cái tên liên tục xuất hiện trên các mặt báo nhờ hàng loạt trận đấu sinh lời lớn và vô số chiêu trò thu hút công chúng.
Trong thế giới UFC, một cựu đối thủ của Mayweather đã trở thành võ sĩ có giá trị thương mại cao nhất trong lịch sử tương đối ngắn của tổ chức này.
Võ sĩ người Ireland Conor McGregor bùng nổ trên đấu trường UFC vào năm 2013, sau khi nhanh chóng xây dựng tên tuổi và danh tiếng ngày càng lớn tại những tổ chức ít nổi bật hơn như Cage Warriors ở quê nhà.
Phong độ áp đảo tại UFC giúp anh trở thành một trong những lựa chọn cửa trên được ưa chuộng trên thị trường cá cược UFC nhờ sự ổn định rất cao.
Kể từ chiến thắng trước Marcus Brimage trong trận ra mắt, “The Notorious” tiếp tục thống trị lượng người mua pay-per-view, đồng thời phá vỡ cả những kỷ lục thi đấu lẫn tài chính trong sự nghiệp lẫy lừng của mình.
Anh cũng vướng vào không ít tranh cãi trên hành trình đó, nhưng võ sĩ sinh ra tại Dublin chắc chắn là ngôi sao lớn nhất lịch sử UFC.
McGregor trở thành võ sĩ đầu tiên trong lịch sử UFC đồng thời nắm giữ danh hiệu ở hai hạng cân sau khi hạ knock-out Eddie Alvarez vào năm 2016. Anh cũng là ngôi sao hút khách thành công nhất lịch sử tổ chức khi góp mặt trong trận đấu chính của năm trong số sáu sự kiện UFC pay-per-view bán chạy nhất. Điều này đương nhiên giúp UFC thu hút sự chú ý rất lớn trên thị trường cá cược MMA, qua đó tiếp tục nâng tầm vị thế của môn thể thao này.
Môn thể thao này có các loại hình cá cược tương tự quyền Anh, chẳng hạn đặt cược hiệp đấu mà trận đấu sẽ kết thúc và phương thức phân định thắng thua, do thể thức của hai môn có nhiều nét tương đồng.
Nhưng trước khi McGregor nghênh ngang bước vào lồng bát giác, MMA đã có những tên tuổi đáng nhớ khác giúp môn thể thao này tiếp cận đông đảo công chúng hơn và thu hút lượng lớn người xem.
Danh sách đó gồm Anderson Silva, Randy Couture, Jose Aldo, Chuck Liddell, Ronda Rousey, Brock Lesnar, Lyoto Machida và Georges St-Pierre. Tất cả những huyền thoại này đều góp phần thúc đẩy sự phát triển về mức độ phổ biến của UFC trong nhiều năm qua. Những năm gần đây, Khabib Nurmagomedov và Jon Jones là hai trong số các ngôi sao lớn nhất của môn thể thao này, trong đó Khabib nổi tiếng với chiến thắng trước McGregor.
Những thay đổi theo thời gian
Quyền Anh luôn là một trong những môn thể thao được theo dõi nhiều nhất thế giới và đã giành được sự công nhận trên phạm vi quốc tế nhờ các huyền thoại từng xỏ găng trong suốt chiều dài lịch sử.
Như đã đề cập, quyền Anh từng trải qua nhiều lần thay đổi luật lệ trong lịch sử.
Người ta tin rằng trận quyền Anh chính thức đầu tiên diễn ra tại Anh được tổ chức vào năm 1681, khi chưa có bất kỳ điều luật thành văn nào để điều chỉnh và quản lý sự kiện. Phải hơn 60 năm sau, vào năm 1743, những luật lệ đầu tiên mới thực sự được ban hành.
Nhà vô địch đương thời Jack Broughton là người đưa ra các luật lệ này nhằm bảo vệ những võ sĩ đủ dũng cảm bước vào cuộc chiến, sau khi một số trường hợp tử vong bi thảm đã thôi thúc ông hành động.
Một trong những quy định được ban hành là nếu một võ sĩ ngã xuống quá 30 giây, đối thủ sẽ được tuyên bố chiến thắng.
Quyết định hệ thống hóa một bộ luật của ông sau đó phát triển thành Luật Võ đài Quyền Anh London, được xem là nền tảng cho các thế hệ sau trước khi Luật Queensbury ra đời.
Luật Queensbury xuất hiện vào năm 1866, với những thay đổi mới nhất khi đó bao gồm việc giới hạn mỗi hiệp đấu trong ba phút và bắt buộc sử dụng găng.
Đáng chú ý, người đầu tiên sử dụng dụng cụ bảo vệ răng trên võ đài là huyền thoại người Anh Ted “Kid” Lewis — một trong những võ sĩ Vương quốc Anh vĩ đại nhất lịch sử — vào năm 1913, sau khi dụng cụ này được phát minh 11 năm trước đó.
Dĩ nhiên, nó nhanh chóng trở thành một trang bị an toàn thiết yếu của môn thể thao và vẫn được sử dụng cho đến ngày nay.
Những bước tiến quan trọng của UFC và quyền Anh
Các hạng cân được đưa vào áp dụng khoảng năm 1910 nhằm phân loại những võ sĩ có thể hình khác nhau và giúp họ được ghép cặp công bằng hơn.
Các hạng cân nguyên thủy của quyền Anh gồm hạng ruồi, hạng gà, hạng lông, hạng nhẹ, hạng bán trung, hạng trung, hạng dưới nặng và hạng nặng.
Dù quyền Anh chỉ có tám hạng cân trong thời kỳ đầu, về mặt kỹ thuật hiện nay đã có 17 hạng, sau khi nhiều hạng cân mới được bổ sung theo thời gian.
Việc thi đấu không giới hạn số hiệp chấm dứt vào đầu thế kỷ 20, khi các trận 15 hiệp trở thành tiêu chuẩn của phần lớn các cuộc so găng trong giai đoạn từ năm 1910 đến năm 1920.
Thể thức 12 hiệp hiện nay bắt đầu có hiệu lực vào năm 1983, sau cái chết bi thảm của Duk-koo Kim trong trận đấu với Ray “Boom Boom” Mancini. Kim qua đời sau khi bị hạ knock-out ở hiệp 14 trong cuộc đối đầu định mệnh của họ.
Đầu thế kỷ 20, trọng tài điều khiển trận đấu là người quyết định võ sĩ chiến thắng. Sau này, nhiệm vụ đó được chuyển cho các giám định viên ngồi bên võ đài nhằm nâng cao độ tin cậy và chính xác của việc chấm điểm — mặc dù phương pháp này vẫn ghi nhận không ít trường hợp yếu kém về chuyên môn hoặc tham nhũng.
Với MMA, các sự kiện UFC thời kỳ đầu về cơ bản được giới thiệu là những cuộc thi đấu “không giới hạn đòn thế” và bị xem là man rợ. Tuy nhiên, những cuộc đối đầu giữa các phong cách khác nhau vẫn được quảng bá, chẳng hạn một võ sĩ theo karate chạm trán một chuyên gia vật, khóa siết.
Từ đó, kỷ nguyên jiu-jitsu của gia đình Gracie ra đời, khi những võ sĩ nhỏ con hơn rất nhiều sử dụng kỹ năng để buộc các đối thủ to lớn hơn phải đập tay xin thua tương đối dễ dàng.
Các võ sĩ MMA ngày nay đã phát triển toàn diện hơn trong mọi lĩnh vực của thể thao đối kháng, còn UFC đã tiến một chặng đường rất dài kể từ thuở sơ khai.
Điều tương tự cũng đúng với quyền Anh. Người hâm mộ hai bên sẽ tiếp tục tranh luận rằng môn thể thao đối kháng yêu thích của họ vượt trội hơn theo nhiều cách khác nhau.
Nhưng cuộc tranh luận giữa UFC và quyền Anh sẽ chỉ tiếp diễn theo thời gian, khi cả hai không ngừng tiến bộ và gia tăng mức độ phổ biến trong những năm tới.
*Ảnh trong bài viết này thuộc bản quyền của Alamy*